طراحی ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………42
تدریس روش‌های مبتنی بر انتقال مستقیم بر اساس الگوی طراحی انگیزشی کلر…………………………………45
تدریس روش‌های مبتنی بر انتقال مستقیم به شیوه موجود…………………………………………………………………….46
تحلیل سنجش متغیرهای وابسته………………………………………………………………………………………………………………46
روش تجزیه و تحلیل داده‌ها………………………………………………………………………………………………………………………46
فصل چهارم: یافته‌های پژوهش
سؤال پژوهش……………………………………………………………………………………………………………………………………………..48
مرحله اول: شرح مختصری از محتوا………………………………………………………………………………………………………….48
مرحله دوم: اطلاع راجع به حضار………………………………………………………………………………………………………………51
مرحله سوم: تحلیل مخاطبان…………………………………………………………………………………………………………………….53
مرحله چهارم: تحلیل مواد آموزشی…………………………………………………………………………………………………………..57
مرحله پنجم: اهداف و ارزیابی‌ها………………………………………………………………………………………………………………..61
مرحله ششم: فهرستی از شیوه‌های انگیزشی بالقوه…………………………………………………………………………………..62
مرحله هفتم: انتخاب و طراحی شیوه‌ها……………………………………………………………………………………………………..64
مرحله هشتم: یکپارچه سازی با آموزش…………………………………………………………………………………………………….66
مرحله نهم: انتخاب و توسعه مواد………………………………………………………………………………………………………………69
مرحله دهم: ارزیابی……………………………………………………………………………………………………………………………………69
فرضیه‌های پژوهش…………………………………………………………………………………………………………………………………….69
فرضیه نخست…………………………………………………………………………………………………………………………………………….69
فرضیه دوم………………………………………………………………………………………………………………………………………………..72
فرضیه اصلی……………………………………………………………………………………………………………………………………………….73
سایر یافته‌ها……………………………………………………………………………………………………………………………………………….74
فصل پنجم: بحث و نتیجه‌ گیری
نتیجه فرضیه نخست………………………………………………………………………………………………………………………………….78
نتیجه فرضیه دوم……………………………………………………………………………………………………………………………………….79
بحث و نتیجه گیری…………………………………………………………………………………………………………………………………..80
پیشنهادها…………………………………………………………………………………………………………………………………………………..81

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

پیشنهادهای کاربردی………………………………………………………………………………………………………………………………..81
پیشنهادهای پژوهشی ……………………………………………………………………………………………………………………………….82
محدودیت‌های پژوهش………………………………………………………………………………………………………………………………82
منابع
منابع فارسی……………………………………………………………………………………………………………………………………………….84
منابع لاتین…………………………………………………………………………………………………………………………………………………87
پیوست‌ها…………………………………………………………………………………………………………………………………………………….91
فهرست جدول‌ها
عنوان
جدول (3-1). توزیع سنی دو گروه……………………………………………………………………………………………………………32
جدول (3-2). توزیع گرایش تحصیلی آزمودنی ها در دو گروه………………………………………………………………..33
جدول (3-3). پرسشنامه بررسی علایق…………………………………………………………………………………………………….34
جدول (3-4). مقیاس انگیزشی مواد آموزشی…………………………………………………………………………………………..35
جدول (3-5). نحوه محاسبه سبک یادگیری کلب……………………………………………………………………………………36
جدول (3-6). برآورد همسانی درونی بررسی علایق…………………………………………………………………………………37
جدول (3-7). ضریب روایی محتوایی پرسشنامه بررسی علایق فراگیران………………………………………………..37
جدول (3-8). برآورد پایایی پرسشنامه بررسی علایق در پژوهش حاضر…………………………………………………37
جدول (3-9). برآورد پایایی پرسشنامه بررسی مواد آموزشی انگیزش……………………………………………………..38
جدول (3-10). برآورد پایایی پرسشنامه بررسی مواد آموزشی انگیزش پژوهش حاضر…………………………..38
جدول (3-11). ضرایب پایایی خرده مقیاس‎های پرسشنامه سبک یادگیری کلب………………………………..39
جدول (3-12). ضرایب پایایی خرده مقیاس‌های پرسشنامه سبک یادگیری کلب در پژوهش……………. 39
جدول (3-13). مؤلفه‌های مربوط به سنجش کیفیت زندگی کلاسی………………………………………………………40
جدول (3-14). نحوه کسب اطلاعات مراحل طراحی انگیزشی آموزش کلر…………………………………………….43
جدول (4-1). نگرش ابتدایی افراد نمونه (گروه آزمایش)…………………………………………………………………………51
جدول (4-2). شاخصهای توصیفی پرسشنامه بررسی علایق……………………………………………………………….. 56
جدول (4-3). نتایج تحلیل واریانس چند متغیره از آزمون لامبدای ویلکز………………………………………………56
جدول (4-4). نتایج تحلیل واریانس چندمتغیره……………………………………………………………………………………..57
جدول (4-5). شاخصهای توصیفی بررسی مواد آموزشی انگیزش دانشجویان……………………………………….58
جدول (4-6). نتایج تحلیل واریانس چندمتغیره از آزمون ویلکز …………………………………………………………….58
جدول (4-7). نتایج تحلیل واریانس چندمتغیره………………………………………………………………………………………59
جدول (4-8). اهداف و ارزیابی‌ها……………………………………………………………………………………………………………….61
جدول (4-9). شیوه‌های انگیزشی بالقوه……………………………………………………………………………………………………62
جدول (4-10). شیوه های انگیزشی و نحوه محقق شدن ……………………………………………………………………….64
جدول (4-11). طراحی درس مشروح……………………………………………………………………………………………………..66
جدول(4-12). شاخص‌های توصیفی کیفیت زندگی کلاسی دانشجویان…………………………………………………70
جدول (4-13). نتایج تحلیل واریانس چندمتغیره متغیر کیفیت زندگی کلاسی حاصل از آزمون لامبدای ویلکز…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..70
جدول (4-14).نتایج تحلیل واریانس چند متغیره کیفیت زندگی کلاسی گروه آزمایش و کنترل…………71
جدول (4-15).شاخصهای توصیفی نمرات حاصله از اجرای پیش آزمون گروه آزمایش و کنترل……….72
جدول (4-16). شاخص‌های توصیفی نمرات حاصل از اجرای پس آزمون……………………………………………….72
جدول (4-17). نتایج آزمون تحلیل کوواریانس چند متغیره یادگیری…………………………………………………….73
جدول (4-18). نتایج تحلیل کوواریانس چند متغیره متغیرهای اثربخسی آموزش…………………………………74
جدول (4-19). نتایج تحلیل کوواریانس چند متغیره برای گروه آزمایش و کنترل در مقیاس‌های کیفیت زندگی کلاسی و یادگیری………………………………………………………………………………………………………………………….74
فهرست شکل‌ها

شکل. (2-1)………………………………………………………………………………………………………………………………………………23

بیان مسأله
در عصر کنونی سرمایه‌های انسانی مهم‌ترین عامل توسعه سازمانی شناخته شده است و آموزش نیروی انسانی در سازمان‌ها همراه با جهانی شدن آموزش و رشد فزاینده فناوری ارتباطات و تغییرات سریع در دانش و مهارت‌ها شدت بیشتری یافته است (اورنگی، قلتاش، شهامت و یوسلیانی،1390)؛ و از آنجایی‌که آموزش نیروی انسانی یک فرایند دائمی و مادام‌العمر است، بنابراین تمام افراد سازمان به آن نیاز دارند (مفتخر، 1375). یکی از سازمانهای بسیار مهم در عصر حاضر، آموزش عالی است که نهادی مدرن و مکمل آموزش‌های متوسطه و ابتدایی می‌باشد که دارای دو کارکرد اصلی آموزش و پژوهش است. این نهاد فرآیندهای فهم و درک سامان‌مند افراد، نهادها، گروه‌ها، طبقات، قشرها و سازمانها را برای ادامه حیات و پیشرفت زندگی فردی و اجتماعی ایجاد می‌کند (قدیمی، 1392).
از آنجایی‌که نظام‌های آموزش عالی، به عنوان بارزترین نمود سرمایه گذاری نیروی انسانی نقش اصلی را در تربیت و تأمین نیروی انسانی کارآمد بر عهده دارد، این نظام‌ها سهم قابل توجهی از بودجه هر کشور را به خود اختصاص می‌دهند و نقشی تعیین کننده در ابعاد گوناگون اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی جامعه دارند، از این‌رو اطمینان از کیفیت مطلوب عملکرد آن به منظور جلوگیری از هدر رفتن سرمایه انسانی و مادی و نیز داشتن توانایی رقابت در دنیای آینده که در آن کیفیت مهمترین مؤلفه برای حیات هر سازمان است ضروری به نظر می‌رسد (معروفی، کیامنش، مهرمحمدی و عسکری، 1386).
به اعتقاد فیوضات (1382)، محصول دانشگاه عبارت است از افزودن دانش و معرفت و فن که اگر در وجود افراد باشد به عنوان بهره‌وری نیروی انسانی تلقی می‌گردد و اگر فارغ و جدا از وجود انسان باشد، به صورت مجموعه دانش و تکنولوژی نمایان می‌شود. دانشگاه به عنوان مرکز تحقیق و پژوهش علمی و فرهنگی، مهد نوسازی اجتماع است، زیرا محلی است که در آن افکار و اندیشه‌ای جدید، دانش و معرفت نو، تکنولوژی متحول و فرهنگی خلاق و پویا نشو و نما می‌کند.
دانشجویان منبع اصلی در باب کیفیت و اثربخشی آموزش در دانشگاه محسوب می‌شوند اما طبق نتایج تحقیقات انجام شده، در برخی از کلاس‌ها ما شاهد پایین بودن انگیزه دانشجویان می‌باشیم (سیدجوادین، 1381و مولوی، رستمی، فدایی نایینی، محمدنیا، رسول‌زاده، 1386). در شرایط فعلی سالانه مقدار زیادی از بودجه کشور صرف آموزش و پرورش نیروی انسانی سازمان‌های مختلف می‌گردد، از طرف دیگر بر اساس مشاهدات اولیه به نظر می‌رسد انگیزش یادگیری دانشجویان در سطح پایینی قرار دارد (سیدجوادین، 1381) که دلایل این امر شامل نقش استاد در کلاس، استرس سرکلاس، فن بیان ضعیف استاد، عدم مثال‌های متنوع در کلاس (نبوی و صفوی، 1390)، عدم انتخاب و به کار گیری روش‌های آموزش مناسب (تامپسون و تیلدن1، 2009)، ناهمخوانی محتوا با اهداف تعیین شده است (ذبیحی و عرفانیان خانزاده، 1389).
آموزش عالی نیز یکی از سازمان‌های با اهمیت محسوب می‌شود؛ آنچه برای سازمان‌ها مهم است، اثر بخشی آموزش است (فردانش و کرمی، 1387). یکی از ویژگی‌های آموزش مؤثر در آموزش عالی فعالیت‌هایی است که فرصت‌های مناسب را برای مشارکت دانشجویان در آموزش و یادگیری فراهم می‌کند. هریس2 معتقد است که آموزش مؤثر به اهداف و ستاده‌های آموزشی توسط دانشجویان بستگی دارد و به صلاحیت‌های علمی، مهارت‌ها، رفتارها، سبک‌های آموزش، رشد حرفه ای، تحقیق و تفکر نیازمند است (آراسته و محمود راد، 1382). در این پژوهش آموزش به فعالیت‌هایی گفته می‌شود که با هدف آسان ساختن یادگیری از سوی مدرس طرح ریزی می‌شود و بین مدرس و یک یا چند یادگیرنده به صورت کنش متقابل جریان می‌یابد (نبوی و صفوی، 1390).
در نتیجه برای اینکه آموزش اثربخش و مفید شود، پیش بینی روش‌ها و انتخاب و ترتیب مواد آموزشی در شرایط خاص به منظور رسیدن به نتایج به نحو مؤثر از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است (فردانش و کرمی، 1387).
اصطلاح طراحی آموزشی می‌تواند به عنوان روشی نظام‌مند برای تجزیه و تحلیل، طراحی، تدوین، ارزشیابی و مدیریت فرایندهای آموزش کارآمد مبنی بر دانش و تجربیات یادگیری و نظریه‌های آموزشی تعریف نمود (موریسون و کمپ3، 2010) و همچنین هر گاه برای دستیابی به یک سلسله از دانش‌ها و مهارت‌ها به عنوان اهداف آموزشی، قبل از تحقق آموزش پیش بینی و تنظیم گردد، در واقع طراحی آموزشی انجام شده است (فردانش، 1374: 5) که توجه و دقت در تنظیم آن می‌تواند موجب کارایی و اثربخشی بیشتر و بهتر فرایند آموزش شود (مطلبی، 1390)، زیرا از طریق طراحی آموزشی، می‌توان پایه‌های اولیه تضمین اثربخشی آموزش را بنا نهاد (فردانش، ابراهیم زاده، سرمدی، رضوانی و عمرانی، 1390).
به نظر می‌رسد انگیزش یکی از مشکل‌ترین و پیچیده‌ترین چالش‌های پیش روی استادان امروزی است. در واقع، پیچیدگی و تنوع آن باعث شده تا به یکی از موضوعات جالب و چالش برانگیز در مباحث علوم تربیتی تبدیل شود. اما بی انگیزشی برای مطالعه در بین دانشجویان دانشگاه به صورت یک فراگیری نامحسوس و نامریی درآمده است (واحدی، اسماعیل پور، زمان‌زاده و عطایی‌زاده، 1391).
بنابراین از آنجایی‌که یکی از مغفول‌ترین عوامل در کارایی برنامه‌های آموزشی، انگیزش فراگیران می‌باشد (فردانش، 1390: 149) و از سویی انسان در توسعه نقش کلیدی دارد و تحقق توسعه به دست انسان صورت می‌پذیرد، برطرف کردن نیازهای روحی و روانی افراد از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است (پذیره، 1391). چنان‌که روح و روان انسان‌ها سرچشمه‌ای از انرژی است؛ که انگیزش، اشتیاق، پیشرفت و افتخار از آن برمی‌خیزد و افراد را قادر می‌سازد کارهای ارزنده‌ای به ثمر برسانند (جباری ظهیرآبادی و عطافر، 1388). بر این اساس در بحث طراحی آموزشی اسمال4(به نقل از فردانش و همکاران، 1390) بیان می‌کند که: ” شناسایی و درک راهبردهای طراحی آموزشی که انگیزش یادگیرنده را افزایش می‌دهند برای بهبود عملکرد و یادگیری مفید خواهد بود”.
هدف بسیاری از نظریه‌های طراحی آموزشی که توسعه یافته‌اند فراهم آوردن آموزش مؤثر و کارآمد می‌باشد، در صورتی که در این نظریه‌ها انگیزش به طور کلی نادیده گرفته شده است (بالابان و انادولو5، 2008)؛ بنابراین طراحان آموزشی برای تولید محصولات دارای کیفیت بالا باید بر فرایندهای طراحی انگیزشی6 و آموزشی به شدت تأکید داشته باشند (کلر7، 1391).
مفهوم انگیزش به عوامل درونی اشاره دارد که اعمالی را بر می‌انگیزاند و همچنین به عواملی خارجی گفته می‌شود که به عنوان انگیزه‌ای برای عمل، جریان دارد (لاک ولاتوان8، 2004).
تحقیقات اولیه انگیزشی عمدتاً در محل کار و متمرکز بر راه‌هایی برای ایجاد انگیزه در کارگران صنعتی برای کار سخت‌تر، سریع‌تر و بهتر بود اما تحقیقات انگیزشی اخیر بیشتر متمرکز بر شناسایی راهکار‌های مؤثر بهبود طراحی آموزشی، بهبود مدیریت کلاس درس و رفع نیازهای فراگیران می‌باشد (روث9، 1997).
با این وجود انگیزش یک عنصر اساسی طراحی آموزشی و نظریه آموزشی است که به ندرت در نظر گرفته شده است، فقدان توجه به انگیزش یادگیرنده در طراحی آموزشی منجر به تمرکز پژوهش‌های کلر بر انگیزش یادگیرنده شد که در نهایت یک مدل طراحی انگیزشی را به نام ARCS 10 توسعه داد (کلر11، 1983 به نقل از مارگورت12، 2007). امروزه باور بر این است که تنها الگوی طراحی انگیزشی جامع و منسجم، الگوی نظام‌دار کلر است (فردانش و همکاران،1390).
بر این اساس مدل طراحی انگیزشی به فرایند آرایش منابع و رویه‌هایی اشاره دارد که تغییراتی را در انگیزش به وجود می‌آورد و در بهبود انگیزش فراگیران برای یادگیری، انگیزش کارکنان برای کار، توسعه ویژگی‌های انگیزشی خاص و بهبود مهارت‌های خاص در خود انگیزشی به کار گرفته می‌شود (کلر، 2006). مینس، جاناسن و دیور13 (1997) تنها مدل طراحی آموزشی دارای ارتباط منطقی با نتیجه و جامع را که با انگیزش منطبق است مدل طراحی انگیزشی ARCS کلر نامیده‌اند (به نقل از هوویت14،2006). مدل طراحی انگیزشیARCS کلر، متشکل از حرف اول کلمات توجه، ارتباط، اطمینان و رضایت می‌باشد (مارگورت،2007 ). این چهار عامل نشان دهنده مجموعه‌ای از شرایط می‌باشد که برای فردی با انگیزش بسیار بالا ضروری است (کلر،2001). فرایندهای طراحی که در مدل ARCS وجود دارد به‌جای اینکه صرفاً یک نظریه توصیفی یا تجویزی باشد آن را به برنامه‌هایی متمرکز بر عمل تبدیل کرده است؛ این فرایند ترکیبی، توصیفی از مفاهیم و نظریه‌های انگیزشی را به چهار دسته مهم ARCS با رویکردی نظام‌مند به طراحی انگیزشی تبدیل کرده است. داشتن رویکرد حل مسئله در این طراحی، مدل ARCSرا بی نظیر ساخته و زمینه گسترده‌ای از کاربرد را ارائه نموده است (کلر، 2010). دو بخش عمده در این مدل وجود دارد؛ نخستین مجموعه از این طبقه‌بندی‌ها، مؤلفه‌های انگیزش را نشان می‌دهد که این طبقه بندی‌ها حاصل نتایج مبتنی بر پژوهش در مورد انگیزش انسان می‌باشد (کلر، 1987). دومین بخش از این مدل، طراحی نظام‌مندی است که به ما در ایجاد افزایش انگیزش، برای مجموعه‌ای از فراگیران کمک می‌کند. این ترکیبات به ما اجازه می‌دهد تا عناصر مختلف برای ایجاد انگیزش در فراگیران را مشخص کنیم و همچنین فرایند طراحی کمک می‌کند تا مشخصات و ویژگی‌های فراگیران در یک محیط یادگیری را ارائه دهد و سپس راهکار‌های انگیزشی که برای فراگیران مناسب می‌باشد را طراحی می‌نماید (کلر، 1983، 1984، 1987)؛ که اجرای کامل فرایند طراحی شامل ده مرحله می‌باشد.
لازم به ذکر است که به باور کلر (1391) انگیزش در سه سطح از اهمیت بیشتری بهره مند می‌باشد، نخست انگیزش در یادگیری، دوم انگیزش در کار و سوم خود انگیزشی است که موضوع پژوهش حاضر در ارتباط با انگیزش در یادگیری می‌باشد؛ بر این اساس برای تحریک انگیزش دانشجویان در یادگیری، کلر مدلی چهار مؤلفه ای را ایجاد نمود؛ هدف از این مدل به کار گرفتن راهبردهایی برای بهبود درخواست انگیزشی می‌باشد، این مدل تلاشی برای ترکیب نظریه‌های یادگیری، رفتاری، شناختی و عاطفی است. مدل ARCS نشان داده که انگیزش یادگیرنده می تواند از طریق شرایط خارجی تحت تأثیر واقع شود (اکیف اکاک15، اکایر16، 2013).
با مروری بر بررسی پیشینه پژوهش‌های انجام شده در ایران در زمینه عوامل ایجاد انگیزش در کارکنان (مقدسی، 1386؛ عبادی و همکاران، 1390؛ گرجی و طاهری، 1391)، عوامل مؤثر بر انگیزش دانشجویان (اکبری، 1389؛ شاه حسینی، 1391)، عوامل مؤثر در کاهش انگیزه تحصیلی دانشجویان(مولوی و همکاران، 1386)، تأثیر انگیزش در بهبود عملکرد (بخشی علی آباد و همکاران، 1387؛ جعفری، سرچشمه، جعفری و نعمتی، 1392) تلفیق مدل طراحی آموزشی جاناسن با مدل طراحی انگیزشی کلر در آموزش مداوم پزشکی (فردانش و همکاران، 1390) می‌باشد و تاکنون پژوهشی در خصوص نقش ویژه طراحی انگیزشی آموزش کلر در آموزش عالی در ایران انجام نشده است. از آنجایی‌که دانشجویان از اقشار مستعد و برگزیده جامعه و سازندگان آینده کشور خویش هستند و کیفیت زندگی آنها تأثیر بسزایی در یادگیری و افزایش آگاهی علمی و موفقیت‌های تحصیلی شان خواهد داشت (سلطانی شال، کارشکی، آقا محمدیان شعرباف، عبدخدایی و بافنده، 1390). این پژوهش در صدد آن است که از طریق بهکارگیری شناخته شده‌ترین الگوی مطرح در زمینهی طراحی انگیزشی به اثربخش‌تر شدن آموزش عالی کمک و بدین وسیله زمینه‌ای را برای بهبود کیفیت زندگی کلاسی دانشجویان و یادگیری ایشان، در آموزش عالی فراهم نماید، تا بر اساس نتایج حاصل از پژوهش، به سیاست‌گذاران و برنامه ریزان در امر تصمیم گیری و برنامه ریزی کمک نموده و در نتیجه برنامه‌های درسی آینده از اثربخشی بیشتری برخوردار گردد. بنابراین سؤالی که این پژوهش در پی پاسخگویی به آن میباشد این است که؛ آیا اجرای الگوی طراحی انگیزشی آموزش کلر موجب ارتقاء یادگیری و بهبود کیفیت زندگی کلاسی دانشجویان در آموزش عالی می‌گردد؟
هدف پژوهش
هدف اصلی
سنجش تأثیر طراحی انگیزشی بر ارتقاء اثربخشی آموزش دانشگاهی
اهداف فرعی
* طراحی انگیزشی درس روش‌های تدریس مبتنی بر انتقال مستقیم بر اساس مدل (ای ار سی اس) کلر
* بررسی تأثیر طراحی انگیزشی آموزش بر بهبود کیفیت زندگی کلاسی دانشجویان
* بررسی تأثیر طراحی انگیزشی آموزش بر یادگیری دانشجویان
سوال اصلی پژوهش
مؤلفه‌های چهارگانه الگوی طراحی انگیزشی آموزش کلر در درس روش‌های تدریس مبتنی بر انتقال مستقیم به چه شکل خواهد بود؟
فرضیه اصلی: به‌کارگیری الگوی طراحی انگیزشی کلر موجب ارتقاء اثربخشی آموزش دانشگاهی می‌شود.

فرضیه‌های فرعی پژوهش
* به‌کارگیری الگوی طراحی انگیزشی کلر ، موجب بهبود کیفیت زندگی کلاسی دانشجویان می‌شود.
* به کار گیری الگوی طراحی انگیزشی کلر، موجب یادگیری بهتر دانشجویان می‌شود.
*
تعاریف عملیاتی
طراحی انگیزشی: در پژوهش حاضر منظور، مدل طراحی انگیزشی کلر (2010) می‌باشد که شامل چهار مؤلفه توجه، ارتباط، اطمینان و رضایت است که جهت اعمال آن در طراحی آموزشی از فرایندی ده مرحله‌ای استفاده می‌شود.
کیفیت زندگی کلاسی فراگیران: نمره‌ای که فراگیران از پرسشنامه کیفیت زندگی کلاسی به دست می‌آورند.
یادگیری فراگیران: نمره‌ای که از کم کردن پیش آزمون از پس آزمون به دست خواهد آمد.

آمورش عالی و نقش آن
آموزش عالی بالاترین و آخرین مرحله نظام آموزش رسمی یا به عبارت دیگر، رأس هرم آموزش در هر کشور است. در کشور ما، تحصیل در دوره هایی که پس از پایان تحصیلات مقطع متوسطه صورت می گیرد و به کسب مدارج کاردانی، کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری منجر می شود، ” آموزش عالی” اطلاق می شود. اهداف و نقش آموزش عالی در کشور، تربیت نیروی انسانی متخصص مورد نیاز جامعه، ترویج و افزایش دانش، گسترش تحقیق و فراهم نمودن زمینه مناسب برای توسعه کشور و انتقال ارزش ها و هنجارها و بطور کلی حفظ و افزایش فرهنگ جامعه به نسل جوان جامعه است( فراستخواه، 1392).
دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی پیوسته بعنوان بالاترین مرکز اندیشه ورزی و تولید علم محسوب شده و با حضور و فعالیت اندیشمندانه متفکران، محققان، دانش پژوهان و دانشجویان در اعتلای علمی و جهت بخشیدن به حرکت های فکری، اعتقادی، فرهنگی و سیاسی جامعه نقشی اساسی دارند. دانشگاهها به منظور به انجام رساندن وظایف ارزشمند و پویای خود، نیازمند الگو و ابزار مناسب برای ارزیابی و اطمینان کیفی از روند برنامه ها، فرایندهای مربوط، کارایی و اثربخشی دانش آموختگان در بازار مشاغل می باشند. از سویی دیگر، نظام آموزش عالی کشور باید با برنامه ریزی دقیق در امور آموزشی، پژوهشی و تربیت نیروی انسانی برای افزایش بهره وری و استفاده بهینه از سرمایه های موجود در کشور تلاش نموده و بیش از پیش نوید دهنده شکوفایی و توانمند شدن علمی و فرهنگی جامعه باشد. دانشگاه برای حفظ پویایی خود نیازمند برنامه ریزی‌های توسعه‌ای و راهبردی، بهبود فرایندها، روش‌ها و کنترل مستمر کیفیت است(شورای عالی انقلاب فرهنگی، 1383).
تأثیر طراحی آموزشی بر ارتقاء اثر بخشی آموزش
هزاره سوم همراه با جهانی شدن آموزش و با رشد فزاینده فناوری و تغییرات سریع در دانش و مهارت‌ها همراه بوده است، در این عصر، سرمایه انسانی، مهم‌ترین عامل توسعه سازمانی و آموزش بهترین ابزار برای توسعه منابع انسانی به حساب می‌آید (میرزامحمدی، 1387). در اینجا منظور از آموزش، آموزش بزرگسالان است، آموزش بزرگسالان فعالیتی است سازمان یافته به منظور ایجاد جامعه در حال یادگیری، از طریق انتقال دانش و مهارت روزآمد به بزرگسالان تا بتوانند در جهت کامل شدن و برتری حرکت کنند و در سرنوشت جامعه خود از لحاظ اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و اقتصادی مشارکت فعالانه داشته باشند (ابراهیم زاده و داوودی، 1388). البته ذکر این نکته ضروری است که آموزش باید با توجه به اصول و روش‌های علمی بنا گذاشته شود تا نتیجه به دست آمده نیازهای موجود را برآورده سازد (کاظمی و همراهی، 1388)، آموزش‌هایی که متناسب با نیازهای واقعی شرکت‌کنندگان بوده و از نظر زمانی و مالی مقرون به صرفه و اثر بخش باشند، مورد توجه همه متخصصین و کارشناسان مسائل آموزش و بهسازی منابع انسانی است. از طریق رعایت اصول طراحی آموزشی و به‌کارگیری الگوهای مناسب در این حوزه، می‌توان به بهبود کیفی در این دوره‌ها امیدوار بوده و اهداف مورد نظر را برآورده ساخت (صمدزاده، 1389).
آشنایی با الگوهای طراحی آموزشی و به‌کارگیری تخصصی و اصولی از این الگوها در طراحی به منظور اثربخشی آموزش نیروی انسانی شرکت کننده در این دورهها ضروری به نظر میرسد (فیروزی، 1392). اثربخشی آموزش مستلزم طراحی و برنامه ریزی دقیق و واقع‌بینانه است (کرمی، 1388).
عوامل بسیار زیادی بر روی اثر بخشی آموزش تأثیر دارند. یکی از این عوامل استفاده از الگوهای طراحی آموزشی در برنامه‌های آموزشی است. این کار باعث می‌شود، آموزش نظم و ترتیب منطقی پیدا کند و زمینه برای یکپارچه نمودن آموزش و برقراری ارتباط بین اجزای آموزش فراهم شود (ایریبک17، کایس18، جون19، سیمس، 2006). همچنین طراحی و ارائه برنامه‌های آموزشی به میزان قابل توجهی بر یادگیری تأثیر می‌گذارد، در بررسی متغیرهای طراحی آموزشی، وظایف طراحان آموزشی، ایجاد انتقال یادگیری است (جودی قاسمکندی، 1391). فردانش در باب اهمیت طراحی در آموزش بیان می‌دارد که وجود طراحی در آموزش منجر به افزایش مطلوبیت یادگیری می‌گردد (فردانش، 1390).
متخصصان آموزشی معتقدند که بهره‌گیری از الگو و نقشه برای برنامه ریزی و سازماندهی آموزش برای دستیابی به بازدهی مطلوب می‌باشد. کاربرد الگوی طراحی آموزشی باعث می‌شود کلیه اجزاء و عوامل مؤثر بر آموزش و یادگیری در طراحی و تولید آموزشی مدنظر قرار گیرند، در غیر این صورت یعنی عدم استفاده از الگوی مناسب ممکن است اجزاء مورد نیاز آموزش نادیده انگاشته شوند و در نتیجه باعث پیامدهای نامطلوب‌گردد (ابراهیمی، 1391).
کیفیت زندگی کلاسی20
کیفیت زندگی عبارت است از ارزیابی و ادراک افراد از وضعیت زندگی‌شان بر اساس بافت فرهنگی و نظام ارزشی و موقعیتی که در آن زندگی می‌کنند و ارتباطی که این عوامل با انتظارات، اهداف، معیارها و علایق شخصی آنان دارد. در دهه‌های اخیر اررزیابی و سنجش کیفیت زندگی در حیطه‌های مختلف متداول شده است (سلطانی شال و همکاران ، 1390).
تعداد زیادی از محققان بر این نکته تاکید دارند که اگر کیفیت آموزشی افزایش یابد باید دیدگاه‌های فراگیران از کیفیت زندگی در دانشکده بررسی شود. هنگامی‌که دیدگاه‌های فراگیران از کیفیت زندگی کلاسی دنبال شود، محققان مختلف بر روی تنوع ابعاد مختلف از عملکرد دانشجویان در دانشکده تاکید می‌کنند که شامل ابعاد علمی و اجتماعی است. در حالی یک ارزیابی سنتی از کیفیت آموزش در اصطلاح پیشرفت تحصیلی فرگیران وجود دارد که بطور ویژه باعث اثربخشی می‌شود (پانگ21، 1999).
پژوهشهای زیادی در زمینه کیفیت زندگی کلاسی و تأثیرات آن توسط آینلی22 (1991)، چارچ23 (2009) و دیگر پژوهشگران صورت گرفته که همگی حاکی از آن است که کیفیت زندگی فراگیران در ماندن آنها در دانشکده، نگرش آنها درباره دانشکده رفتن، موقعیت تحصیلی، سطوح پیشرفت تحصیلی، پذیرش مسئولیت و تعهد در قبال تکالیف، بروز رفتارهای نابهنجار، بهداشت و سلامت روان فراگیران، اختلالات سلوکی و نشانگان افسردگی ارتباط دارد.
انگیزش در یادگیری
در آموزش بزرگسالان میل به یادگیری بیش از خود یادگیری اهمیت دارد. وجود عواملی همچون آمادگی‌های قبلی، هوش و انگیزش در ظرفیت یادگیری تأثیر بسزایی دارد. ولی در این میان وجود انگیزش برای یادگیری نقش بسیار مهم‌تری دارد که می‌تواند معلول عوامل درونی دیگری باشد. ایجاد ارتباط درست میان وقت، استعداد و نیاز بزرگسالان و برنامه‌های آموزشی و انتخاب اهداف واقعی و کوتاه مدت از عواملی هستند که انگیزش را برای یادگیری بیدار می‌کنند (بیژنی، مرادی و کرمی، 1390). چرا که فقدان انگیزش می‌تواند مانع عمده‌ای برای تمرکز بر یادگیری باشد (خوارزمی، کارشکی و عبد خدایی، 1391). از سویی دیگر انگیزش هم وسیله است و هم هدف خاص پیشرفت و موفقیت. به عبارت دیگر هرگاه در فعالیت‌های فرد کاهشی احساس می‌شود یا چنان که باید و شاید انرژی مصرف نمی‌کند، باید به انگیزش‌های او بیاندیشیم وگرنه تنها پند و اندرز حتی تشویق یا تنبیه بدون آگاهی از آن‌ها مسئله کم کاری را حل نخواهد کرد (شعاری‌نژاد، 1378).
این درست است که انگیزش یک چالش است و از یک دیدگاه شما نمی‌توانید به طور واقعی به هر کسی انگیزش بدهید؛ اگر فردی خواستار انجام کاری نباشد نمی‌توان به اجبار کاری از پیش برد؛ با این حال ممکن است شرایطی ایجاد شود که تمایل افراد تحریک شود برای اینکه نسبت به محیط پیرامون خود درگیر شده و به آن علاقه‌مند شوند و بهترین موفقیت را کسب نمایند. تعداد زیادی از تعلیم دهندگان، مربیان و رهبران، اغلب این کار را انجام می‌دهند؛ پس انگیزش امری جادویی نیست که بتواند در مردم نفوذ کرده و افراد را به کاری وادارد(کلر، 1987).
مطالعات نشان داده است که عوامل متعددی در انگیزش یادگیری دانشجویان مؤثر است، بر این اساس استفاده از روش‌های نوین آموزش، تجهیز دانشگاه‌ها و مدارس به امکانات مورد نیاز و بهبود فضای آموزش از جمله عواملی است که به افزایش انگیزش و یادگیری می‌انجامد. بعلاوه اثربخشی هر برنامه آموزشی تا حد زیادی بستگی به افراد یادگیرنده و تمایل آنان دارد، برخی افراد انگیزشی درونی دارند و خودکارآمد در آموزش شرکت می‌کنند اما ایجاد پاداش و تشویق جهت کسب آموزش ضروری است. بنابراین طراحی برنامه آموزشی باید بگونه ای باشد که انگیزش تداوم داشته باشد تا آموزش اثربخش شود (سیدجوادین، 1381). پس می‌توان این‌گونه نتیجه گیری نمود که ایجاد انگیزش در نیروی انسانی به عنوان ارزشمندترین سرمایه‌های سازمان‌ها، مهم‌ترین عامل بهره‌وری در سازمان می‌باشد. هر قدر افراد نیازهای ارضا شده بیشتری داشته باشند، رفتارشان منطقی‌تر خواهد بود. هنگامی‌که انگیزش در شخص ایجاد می‌شود، سخت می‌کوشد و به شدت کار می‌کند ولی احتمال اینکه این تلاش باعث افزایش عملکرد شود کم می‌باشد، مگر اینکه تلاش مزبور سازگار با اهداف سازمانی انجام شود (خاقانی، 1382).
چنان‌که به طور گسترده در ادبیات منابع انسانی ارتقاء انگیزش کارگران در سازمان‌های خصوصی و دولتی امری شناخته شده است که به کیفیت منابع انسانی و عملکرد مطلوب آنان منجر می‌گردد (استللا24، 2008). و از سویی دیگر انگیزش پایین کارکنان در کار می‌تواند باعث کاهش کارایی و اثربخشی در سازمان شده و در نهایت منجر به کاهش بهره‌وری در سازمان گردد در نتیجه سطح تولید کاهش یافته و سطوح نارضایتی کارکنان از سازمان افزایش می‌یابد و در نهایت منجر به نارضایتی مشتریان و نابودی سازمان می‌گردد. لذا هر سازمانی جهت ارتقاء انگیزش کارکنان خود می‌بایست نسبت به اتخاذ سیاست‌ها و خط مشی‌های لازم جهت ارتقاء انگیزش کارکنان اقدام نماید (سید جوادین، عاطفه دوست و راموز، 1389). بنابراین در سال‌های اخیر توجه به موضوع انگیزش در سازمان‌های کاری به شدت بالا گرفته است. این افزایش اهمیت تا اندازه‌ای ناشی از کاهش بازده سازمان‌ها می‌باشد؛ زیرا افزایش انگیزش کارکنان بر عملکرد سازمان، رضایت شغلی و … تأثیرات مثبت و بسزایی می‌گذارد (گمینیان،1383).
یکی دیگر از عوامل مؤثر بر انگیزش افراد نگرش است. نگرش مفهومی مهم برای فهم رفتار انسان، عقاید و احساسات اوست. عقاید از جمله عوامل اساسی هستند که با یادگیری رابطه دارند. بنابراین نگرش‌های منفی مانع یادگیری می‌باشد (لنارتسون25، 2008). یکی از پارامترهای مؤثر در یادگیری برانگیختن علاقه و توجه فراگیران به سمت مطالب درسی در کلاس است که انگیزش نامیده می‌شود و چنانچه انگیزش لازم را در فراگیران ایجاد نماییم می‌توانیم شاهد نگرش مثبت ایشان نسبت به آموزش و یادگیری باشیم (شکاری کاشانی و دماوندی و کرمی گزافی، 1392). همچنین نگرش منفی دانشجویان را می‌توان به نگرش مثبت تغییر داد و به یک نتایج مطلوب رساند چرا که داشتن نگرش مثبت نسبت به یادگیری یک شروع خوب محسوب می‌شود، باید یادآور شد که نگرش‌ها امری ارثی نیستند بلکه آنان تمایلی درونی هستند و ممکن است در طول زمان تغییر کند (چالاک26 و کساییان27، 2010).
انگیزش به تمایل شخص در دنبال کردن هدف یا انجام تکلیف اشاره دارد و از آنجا که انگیزش از وقایع خارجی تأثیر می‌پذیرد، انگیزش بر یادگیری و عملکرد اثر می‌گذارد، طراحان آموزشی معمولاً به این می‌پردازند که چگونه فراگیران را برانگیزانند. انگیزش و به کارگیری آن در طراحی محیط‌های آموزشی و یادگیری در سال‌های اخیر به شکل تصاعدی افزایش داشته است (کلر، 1391). این رشد، حاصل تلاش‌های افرادی همچون ولودوسکی28 (1999)، بروفی29، 1983،1998 و کوشش‌های مستمر کلر، 1999، 1998 می‌باشد (همان).
مطالعات کنونی انگیزش عمدتاً به‌جای استفاده مستقیم از یک نظریه انگیزشی خاص از مدل‌های انگیزشی استفاده می‌نمایند. دو مدل انگیزشی که اصول و نظریه‌های مربوط به طراحی آموزشی را بکار می‌گیرند در دسترس می‌باشد: مدل پیوستاری ولدوفسکی (1985) و مدل ARCS کلر (1983) (به نقل از یینگ هوو30،2008). نظریه طراحی انگیزشی بر این نکته که مواد آموزشی باید با افزایش توجه، ارتباط، اطمینان و رضایت فراگیران برای طراحی آموزشی که تضمین تداوم انگیزه و یادگیری (کلر، 1983، 1987) پیکر بندی شده است، تاکید می‌کند (به نقل از بالابان، 2008). مدل ARCS به سال 1979 بر می‌گردد و ریشه در نظریه امید- ارزش31 دارد که طبق این نظریه مفروض است که اگر مردم بین فعالیت‌هایشان و رضایت ناشی از نیازشان ارتباط برقرار کرده باشند برای شرکت در فعالیت‌های خود، انگیزش و انتظار مثبتی همراه با موفقیت خواهند داشت. در شکل اصلی دو طبقه بندی- امید و ارزش- به علاقه، ارتباط، امید و نتایج گسترش یافت و بعد از چند سال تحقیق و استفاده از مدل اصلی به مدلی شامل توجه، ارتباط، اطمینان و رضایت تبدیل شده است (چنگ و یه32، 2009).
نظریه‌های انگیزشی مورد استفاده در مدل ARCS کلر
اساس مدل ARCS از نظریه‌های ارزش- انتظار، تئوری تقویت و تئوری ارزیابی شناختی گرفته شده است (کلر، 2010). که در زیر هر یک از نظریه‌ها شرح داده شده است:
نظریه انتظار33
اساس این نظریه که انتظار افراد از نتایج کوشش‌های خود را مطرح می‌کنند، توسط ویکتور وروم34 ارائه شده است، بر اساس نظریه انتظار، حالت انگیزشی فردی که یک وظیفه خاص را انجام می‌دهد به وسیله فرمول زیر تعیین می‌شود: انگیزش= انتظار × وسیله ×ارزش. در این فرمول انتظار: به احتمال حصول نتیجه خاصی از حدود معینی از تلاش مربوط می‌شود. وسیله یا سودمندی: یعنی این که شخصی اعتقاد داشته باشد که عملکردش سبب می‌شود به دریافت پاداش معینی نائل شود. ارزش: یعنی اینکه پاداش نهایی تا چه حد برای کارمند ارزش دارد. در صورتی که انتظار، وسیله و ارزش بالا باشد، انگیزه هم بالا خواهد بود (محمدی، ونکی و محمدی،1391).

  • 1

دیدگاهتان را بنویسید